SEL

wydawnictwo

Ok. 30 000 lat p.n.e - Rozpoczęły się wyprawy na tratwach bambusowych z wysp Indonezji do Australii i dalej na Tasmanię.

Ok. 6000 lat p.n.e. - Wiek najstarszej odkrytej dłubanki europejskiej znalezionej w Szkocji.

Ok. 5000 lat p.n.e - Początki żeglugi w rejonie morza śródziemnego.

Przed 4000 lat p.n.e. - Pirogi i katamarany z Azji Południowej żeglują po Oceanie Spokojnym.

3500-3400 lat p.n.e. - Wynalezienie żagli.

Ok. 3300 lat p.n.e. - Czcinowe łodzie Egipcjan zastępują na Nilu statki drewniane.

Ok. 3100 lat p.n.e. - Najwcześniejsze obrazy statków z żaglami.

Ok. III tysiąclecie p.n.e. - Wiek dłubanki dębowej znalezionej w Wiśle pod Dęblinem.

Ok. 3000-2500 p.n.e. - Rozpoczyna się handel morski pomiędzy Indiami a Zatoką Perską.

Ok. 2700 lat p.n.e. - Żaglowce Egipskie wypływają na morze.

 

Ok. 2600 lat p.n.e. - Egipski Faraon Snerfu importuje drewno z Biblos (dzisiejszy Liban) - pierwsza udokumentowana wyprawa morska.

Początki kontaktów pomiędzy Egiptem a Kretą.

 

Ok. 2500 lat p.n.e. - Rozwój żeglugi kreteńczyków pomiędzy Egiptem, Grecją i Syrią.

 

Ok. 2350 lat p.n.e. - Egipcjanie dopływają Nilem do mitycznego Puntu (prawdopodobnie Mozambik lub Somalia).

 

Ok. 2100-1450 lat p.n.e. - Kreteńczycy panują na Morzu Śródziemnym, po nich panowanie nad handlem śródziemnomorskim przejmują Fenicjanie.

 

Ok. 2000-1700 lat p.n.e. - Egipcjanie budują kanał łączący Nil z Morzem Czerwonym i żeglują również po Oceanie Indyjskim.

 

Ok. 1500 lat p.n.e. - Polinezyjczycy dopływają do Wysp Vanuatu, Nowej Caledonii i Fidżi.

 

1483-1480 r.p.n.e. - Wyprawa Hatszepsut do Puntu pod dowództwem Nehsiego.

 

Ok. 1400 lat p.n.e. - Upadek Krety.

 

Ok. 1250 r.p.n.e. (wg innych źródeł ok. 1100 r.p.n.e.) - Argonauci pod wodzą Jasona wyprawiają się po złote runo na galerze „Argo” z Tesalii przez Bosfor, Morze Czarne do Kolchidy (obecnie Gruzja).

 

1184 r.p.n.e. - Tradycyjna data zdobycia Troi.

 

Ok. 1000-700 lat p.n.e. - Fenicjanie kolonizują zachodnie brzegi Morza Śródziemnego.

 

Ok. 970 r.p.n.e. - Fenicjanie dostarczają drzewa cedrowego Salomonowi na budowę Świątyni Boga Jahwe.

Fenicjanie handlują z Indiami.

 

Ok. IX w. p.n.e. - Fenicjanie zakładają Kartaginę.

 

814 r.p.n.e. - Założenie Kartaginy (obecnie Tunezja).

 

Ok. VIII w.p.n.e. - Grecy przejmują hegemonię na Morzu Śródziemnym; zakładają Tarent, Mesynę, Marsylię, Rzym. Powstają osady na wybrzeżach Morza Czarnego i Wysp Brytyjskich.

 

Ok. VIII w p.n.e. – Fenicjanie odkrywają Maderę i Wyspy kanaryjskie.

 

Ok. 800 lat p.n.e. - Wynalezienie statku z taranem i pentekontera (statek 50-cio wiosłowy).

Ok. 700 lat p.n.e. - Wynalezienie galery z dwoma rzędami wioseł.

 

Ok. 700-600 lat p.n.e. - Wynalezienie galery z trzema rzędami wioseł

 

Ok. 600-597 r.p.n.e. - Fenicjanie na polecenie faraona Necha II opływają Afrykę wyruszając z Morza Czerwonego i wracając przez Cieśninę Gibraltarską do Egiptu.

 

Na przełomie VI i V w.p.n.e. - Hannon żeglarz kartagiński przez Giblartar dociera do Zatoki Gwinejskiej. Wcześniej Kartagińczycy odkrywają Wyspy Kanaryjskie i Maderę.

 

530 r.p.n.e. - Grek Euthymenes dociera do Senegalu I do Bretanii.

 

Ok. 500 lat p.n.e. - Polinezyjczycy dopływają do Tahiti.

 

483 r.p.n.e. - Biwa pod Salaminą, Grecy pod dowództwem Temistoklesa zwyciężają Persów.

 

470 r.p.n.e. – Kartagińczycy pod wodzą Hannona wysłali 60 galer w celu zbadania zachodniej Afryki i założenia tam kolonii (dotarli prawdopodobnie do wybrzeży Gwinei).

 

Ok. 470 r.p.n.e. – Kartagińczyk Himilkon w czasie 4-miesięcznej wyprawy opływa zachodnie brzegi Europy.

 

334-323 r.p.n.e. – wyprawa Aleksanda Macedońskiego: przez Mezopotamię do Persepolis i Pasargade, dotarcie do Morza Kasopijskiego, Patrii, gór Hindukusz, Baktrii, rzeki Amudaria, Marakandy, rzeki Syrdarii, do Kabulu, Pendżabu, rzeką Indusem do Oceanu Indyjskiego, stamtąd powrót na zachód wzdłuż wybrzeża do ujścia Eufratu (Nearch drogą morską).

 

326 r.p.n.e. - Nearch wódz Aleksandra Wielkiego wyrusza do Suzy Indusem i Tygrysem.

 

Ok. 310-306 r.p.n.e. - Grek Pyteasz wyrusza z Massali (Marsylia) i przez - najprawdopodobniej - rzeki Francji dociera do Brytanii a później do ujścia Łaby i legendarnego Thule (być może środkowa Norwegia).

 

Ok. 300 r.p.n.e. – Grek Megastenes wyrusza jako poseł do Indii i dociera nad Ganges.

 

III w. p.n.e. - Pierwsze znalezisko północnoeuropejskiej dłubanki z burtami podwyższonymi klepkami i łodzi klepkowej o poszyciu zakładkowym, zszywanym.

 

III w. p.n.e. – Eratostenes (276-195 r.) dokonał pierwszego pomiaru długości południka i obliczenia na jego podstawie obwodu kuli ziemskiej 252 stadia tj. 39800 km (bliski rzeczywistej długości – 40000 km).

 

II w p.n.e. - Hipparch (190-120 r. p.n.e.) grecki uczony, podzielił równik na 360, spopularyzował pojęcia długości i szerokości geograficznej.

 

146 r.p.n.e. - Rzymianie zdobywają Kartaginę i Korynt.

 

50 r. n.e. – Rzymski kupiec Hippalus wykorzystując monsun popłynął wzdłuż wybrzeży Arabii dotarł do ujścia Indusu. Po nim rzymski obywatel Aleksander opłynął Birmę, Syjam i dotarł do miasta Kattigara (być może Singapur).

 

I w.n.e. - Północnoeuropejska łódź klepkowa o poszyciu zakładkowym nitowanym.

Pierwsze zastosowanie w północnej europie dulki i wiosła opartego, powstanie zespołu trzonowego - konstrukcji stępkowej w połączeniu z dziobnicą i tylnicą.

 

150 r.n.e. - Powstaje ptolemejska geocentryczna geografia świata.

 

Ok. 500 r. n.e. - Pierwsze zastosowanie masztu i żagla rejowego.

 

476 r.n.e. - Upadek Rzymu i żeglugi rzymskiej na Morzu Śródziemnym.

 

Początek VI w.n.e. - Legenda głosi, że Św. Brendan, mnich Irlandzki, wyprawia się na Atlantyk (możliwe że dociera do Ameryki).

 

Ok. VI w.n.e. - Polinezyjczycy odkrywają Wyspę Wielkanocną i Hawaje.

 

VI - IX w. - Wynalezienie i rozpowszechnienie się żagla łacińskiego na Morzu Śródziemnym.

 

Początek VII w.n.e. – Chrześcijańscy duchowni irlandzcy docierają do Hebrydów, Szetlandów, Orkadów.

 

670 r.n.e. – zakonnicy irlandzcy odkrywają Wyspy Owcze.

 

795 r.ne. - zakonnicy irlandzcy odkrywają Islandię.

 

Ok. 700 r.n.e. - Wikingowie zajmują wyspy Owcze i Szetlandzkie.

 

Koniec VIII w.n.e. - Mnisi Irlandzcy odkrywają Islandię.

 

IX w.n.e. Rozwój morskiej żeglugi Pizy, Genui, Wenecji, Amalfi.

Opracowanie tablic nautycznych.

 

IX w.n.e. Chińczycy odkrywają Madagaskar (Europejczycy w XI w).

 

844 r.n.e. Normanowie podbijają wybrzeża Hiszpanii.

 

874 r. - Wikingowie docierają do Islandii.

 

Pomiędzy 870-890 r.n.e. Ottar żeglarz normański opłynął Półwysep Skandynawski, okrążył Nordkapp, przepłynął Morze Białe i dotarł do zatoki Kandałaksza.

 

983 – Normanowie pod wodzą Eryka Rudego docierają do Grenlandii.

 

911 r.n.e. - Normanowie duńscy lądują w Normandii.

 

982 r.n.e. - Wiking Eryk (Rudy) Thorvaldsson odkrywa i zasiedla Grenlandię.

 

Ok. 1000 r.n.e. - Maorysi dopływają do Nowej Zelandii ze środkowej Polinezii.

 

1001 r.n.e. - Wiking Leif Eriksson dopływa do Ameryki (nowa Fundlandia).

 

1066 r.n.e. - Normanowie zdobywają Anglię (zwycięska bitwa Wilhelma Zdobywcy pod Hastings).

 

1096-1270 r. – Wyprawy krzyżowe

 

XI-XIV w.. - Panowanie floty włoskich miast na Morzu Śródziemnym.

 

Ok. 1275 włoscy żeglarze odkrywają jedną z Wysp Kanaryjskich, a w 1341 r. cały archipelag.

 

1271-1295 wenecjanin Marco Polo odbywa podróż do Chin.

 

1345 r. Genueńczycy okrywają ponownie Maderę.

 

XIII w. - Wprowadzony zostaje na Morzu Północnym i Bałtyckim ster zawiasowy na tylnicy.

 

XIII-XIV w. - Rozwój Ligi Hanzeatyckiej.

 

Od połowy XIII w. włoscy żeglarze zaczynają używać kompasu (używanego przez chińskich żeglarzy już w IV w).

 

W XII i XIV - W wynalezione zostały mapy kompasowe – tzw. portolany, które dopiero w XVII w. zastąpione zostały przez pierwowzory współczesnych map morskich.

 

XIV w. - W północnej europie wprowadzone zostały pokładowe statki wyłącznie żaglowe, z obszernymi ładowniami, dwu lub trzymasztowe z tylnym masztem łacińskim – koggi.

 

XV w. - Zastosowanie na statkach północnoeuropejskich poszyca na styk.

 

XV w. – Zbudowany został nowy typ okrętów - trzymasztowe karawele.

 

1405-33 r. - 7 Chińskich ekspedycji dyplomatycznych, odkrywczych pod dowództwem Zheng He do prawie wszystkich państw nad Morzem Chińskim i Oceanem Indyjskim. W wyprawach uczestniczyło w sumie 370 statków.

 

1419-20 r. – Portugalczycy odkrywają Maderę i wyspę Porto Santo.

 

1432 r. Portugalczycy odkrywają Wyspy Azorskie.

 

1434 r. - Portugalczyk Gil Eannes przepływa zachodnio afrykański przylądek Bojador.

 

1443 r. – Portugalczyk Nuno Tristao przywozi pierwszych Afrykańskich niewolników i zapoczątkował handel „czarnym złotem”.

 

1456 r. – Aloise Cadamosto odkrywa Wyspy Zielonego Przylądka.

 

1460 r. - Portugalczyk Fernao Póo dociera do Zatoki Gwinejskiej.

 

1476 r. - żeglarze duńscy Pining i Podhorst dopływają do Grenlandii.

 

1488 r. - Portugalczyk Bartolomeo Diaz jako pierwszy opływa Przylądek Dobrej Nadziei.

 

1492-3 r. - Krzysztof Kolumb na statkach „Santa Maria”, „Pinta” i „Niña” wyrusza z Hiszpanii do Indii drogą zachodnią i po dwóch miesiącach podróży odkrywa Amerykę: dociera na Bahamy, Kubę, Haiti.

 

1493-6 r. Druga wyprawa Kolumba. Odkrycie Małych Antylii, Puerto Rico, Jamajki.

 

1497 r. - John Cabot (Wenecjanin) pod banderą Angielską dociera na statku „Mathew” do Ameryki Północnej (Nowa Funlandia i Labrador).

 

1497-9 r. - Portugalczyk Vasco da Gama dociera na statku „São Gabriel” przez Atlantyk, Przylądek Dobrej Nadziei i Ocean Indyjski do Indii (Kalikut).

 

1498-1500 r. - Trzecia wyprawa Kolumba. Odkrycie wyspy Trynidad i kontynentu Ameryki przy ujściu rzeki Orinoko (Kolumb do śmierci twierdzi że dotarł do wschodnich wysp indyjskich).

 

XVI w. zastosowanie żagli podbukszprytowych.

 

1499 -1500 r. – Hiszpan Alonzo de Hojeda odkrywa Wenezuelę.

 

1500 r. - Hiszpan Vicente Pinzon – odkrywa wschodnie wybrzeża Ameryki Południowej i Amazonkę.

 

1500 r. - Hiszpan Diego de Lopez odkrywa najbardziej na wschód wysunięty przylądek Ameryki Południowej – Przylądek Św. Augustyna.

 

1500-1 r. - Portugalczyk Pedro Carbal dopływa na statku „Anunciada” do Brazylii, a następnie, przez Przylądek Dobrej Nadziei, do Indii.

 

1501 r. Portugalczyk Joao da Nova odkrywa Wyspę Św. Heleny.

 

1501-2 r. – Florentyńczyk Amerigo Vespucci dociera z portugalską wyprawą do Rio de Janerio i uznaje Amerykę za kontynent.

 

1502-4 r. - Kolumb odkrywa w czwartej wyprawie Panamę.

 

1503 r. - Druga wyprawa Carbala do Indii.

 

1509 r. - Hiszpanie Pinzon i Juan Diaz de Solisa próbują bez powodzenia dotrzeć do Azji opływając Amerykę Południową. Po drodze odkrywają ujście La Platy.

 

1508 r. - Hiszpan Juan Ponce de Leon odkrywa Florydę i Prąd Zatokowy.

 

1512 r. – Portugalczycy odkrywają Malediwy i wyspę Riukiu.

 

1513 r. - Hiszpan Vasco Nunez Balboa dociera do Oceanu Spokojnego przechodząc Przesmyk Panamski.

 

1515 r. – Hiszpan Solis odkrywa ujście La Platy.

 

1517 r. – Hiszpan Cordoba odkrywa Jukatan.

 

1519 r. - Hiszpan Pijeda odkrywa ujście Missisipi.

 

1519-22 r. - Portugalczyk (w służbie Hiszpanii) Ferdynand Magellan wyrusza jako pierwszy w podróż dookoła świata. Dowodzi pięcioma karakami: „Victoria”, „Trynidad”, „San Antonio”, „Conception”, „Santiago”. W drodze odkrywa cieśninę nazwaną jego imieniem, która pozwoliła wpłynąć na Pacyfik. W 1521 r. - Magellan odkrywa Mariany, później ginie na wyspie Matan należącej do archipelagu Filipin. Z 265 marynarzy wróciło 18 pod dowództwem Juana Sebastiana del Cano na statku „Victoria”. Wyprawa po drodze odkryła wyspę Timor.

 

1524 r. – Portugalczyk Mendez Pino na chińskim okręcie pirackim dociera do Japonii.

 

1524 r. - Francuska wyprawa pod dowództwem Giovanni Verrazzano bada na statku „Dauphine” brzegi Ameryki Północnej od Północnej Karoliny do Nowej Fundlandii”.

 

1525 r. - Hiszpańska wyprawa pod dowództwem Loaysy dociera przez Cieśninę Magellana do Moluków. Z pięciu okrętów na miejsce dopływa jeden. Jeden ze statków dowodzony przez Gebarę opływa zachodnie wybrzeża Ameryki Południowej odcierając do zachodnich brzegów Meksyku.

 

1527 r. - Sebastian Cabot – zbadał rzekę La Platę.

 

1528-29 r. – Hiszpan Alwar de Saaveda wyruszył z zachodniego Meksyku i dociera do Marianów odkrywając kilka wysp archipelagu Karolinów i Marshalla.

 

1530 r. – Portugalczyk Lopez de Souza odkrywa rzekę Paragwaj.

 

1532 r. – odkrycie Półwyspu Kalifornijskiego przez wyprawę zorganizowana przez Ferdynanda Korteza.

 

1534 r. - Wyprawa do Kanady Jacquesa Cartiera.

 

1535 r. – Hiszpanie odkrywają Wyspy Galapagos.

 

1537 r. - Opracowana zostaje mapa Mercatora.

 

1541 r. – Hiszpan Orellana odkrywa i bada Amazonkę.

 

1542 r. - Założenie kolonii portugalskiej w Macao (Chiny).

 

1545 r. – W czasie powrotnej podróży wyprawy Hiszpana Lopesa de Villlobos, Indigo Ortiz de Retes dowodzący jednym z okrętów odkrywa Nową Gwineę.

 

1553 r. - Richard Chancellor z kapitanem statku „Edward Bonaventure” dopływają do ujścia Dwiny (Murmańska).

 

1556 r. – Anglik Borough dociera do Nowej Ziemi i brzegów Morza Karskiego.

 

1564 r. - Hiszpan Friar Andrés de Urnadeta jako pierwszy na galeonie San Pablo przepłynął Pacyfik z zachodu na wschód wypływając z Filipin i docierając do La Navidad (Meksyk).

 

1567-9 r. - Hiszpan Alvaro Mendaña dowodzi wyprawą na dwóch statkach „Los Reyes” i „Todos Los Santos”, która wypływa z Callao w Ameryce Południowej, pokonuje Pacyfik, odkrywa Wyspy Salomona i Marschalla i wraca do Callao.

 

1570 r. - Holender Kryn Wouters jako pierwszy zastosował stengi dla podwyższenia masztów.

 

1576 r. - Anglik Martin Frobisher na statku „Gabriel” jako pierwszy szuka Przejścia Północno-Zachodniego (szlaku żeglugowego przez Północną Amerykę); odkrywa Zatokę Frobishera.

 

1577-80 r. - Francis Drake, Angliki korsarz opływa, jako drugi, świat ze wschodu na zachód przez Horn na statku „Golden Hind”.

 

1577-80 r. Holender Brunel dociera do ujścia rzeki Ob.

 

1580–1584 i 1585–1589 Martin Ignacio de Loyola jako pierwszy opływa dwukrotnie świat i jako pierwszy robi to w kierunku wschodnim i zachodnim.

 

1583 r. - Humphrey Gilbert zakłada pierwszą kolonię angielską w Ameryce Północnej w Nowej Fundlandii

 

1584 r. - John Davis wyrusza na statkach „Sunneshine” i „Moonshine” w poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego i dociera do Ziemi Baffina.

 

1585 r. - Druga wyprawa Davisa do cieśniny jego imienia na statkach „Marmaid”, „North Star”, „Moonshine”, i „Sunneshine”.

 

1586 r. - Davis wyprawia się na statkach „Helen”, „Sunneshine”, „Elizabeth” na trzecią ekspedycję do Cieśniny Davisa.

 

1586-88 r. Anglik, korszarz Thomas Cavendish jako trzeci opłynął śwuat

 

1590 r. – Holender Barents dociera do Morza Karskiego.

 

1595-8 r. – Hiszpan Alvaro Mendana na statkach pilotowanych przez Pedro Fernandeza de Quiros „San Jerónimo”, „Santa Ysabel”, „Santa Catalina”, „San Felipe” wraz z 386 emigrantami wyrusza skolonizować zagubione Wyspy Salomona; po drodze odkrywa Markizy. Wyprawa kończy się nie powodzeniem: kapitan ginie na odkrytych wyspach Santa Cruz w walce z buntownikami. Z wyprawy ratują się zdziesiątkowane pragnieniem i chorobami „San Jerónimo” i „San Felipe” dopływając do Filipin.

 

1596 r. - Wyprawa holendrów Rijpa i Heemskerka ze sternikiem Barentsem odkrywa Wyspę Niedźwiedzią i dociera do Spitsbergenu. Lądowaniu na wyspie przeszkodziły lody. Wyprawa zimowała na Nowej Ziemi. W drodze powrotnej zginął Barents. Uratowało się tylko 11 marynarzy z Heemskerkiem.

 

1598 – 1601 r. Holender Van Noort opływa ziemię w kierunku zachodnim przez Cieśninę Magellana.

 

XVII w. pojawia sie pionowy maszt na bukszprycie z żaglami nadbukszprytowymi.

 

1600 r. - Założona zostaje Kompania Wschodnio-Indyjska w Anglii.

 

1602 r. - Założona zostaje Kompania Wschodnio-Indyjska w Holandii.

 

1605 r. - Holender Willem Jans na statku „Duyfken” jako pierwszy bada australijski brzeg (półwysep Jork).

 

1605 r. – Hiszpan Pedro Fernandez de Quiros wyrusza z Peru odkrywa niektóre z Wysp Towarzystwa i wysp Samoa oraz Nowe Hebrydy. Dwa statki z tej wyprawy “San Pedro” i “Los Tres Reyes” pod dowództwem Luisa Valleza de Torres przepływa cieśninę nazwaną jego imieniem dowodząc, że nowa Gwinea jest wyspą.

 

1607 r. Żeglarz ang. Henry Hudson próbuje dopłynąć do Chin Przejściem Północno-Wschodnim (opływając Azję do północy). Płynie wzdłuż wschodniego brzegu Grenlandii, następnie w kierunku Spitsbergenu. Dociera do 82 szer. geogr. pn. gdzie zatrzymują go lody.

 

1608 r. Hudson ponawia próbę przebycia Przejścia Północno-Wschodniego; dociera do Nowej Ziemi.

 

1609 r. - Hudson na okręcie „Halve Maen” odkrył w Ameryce Północnej rzekę nazwaną później jego nazwiskiem.

 

1610-11 r. - Hudson wyprawia się na "Dyscovery" na arktyczną wyprawę do zatoki nazwanej Zatoka Hudsona. Podczas wyprawy zbuntowana załoga wysadza na łódź Hadsona wraz z nieletnim synem i pięciu marynarzami – nie zostali oni później odnalezieni przez wyprawę poszukiwawczą pod dowództwem Thomasa Buttona.

 

1615 r. – Anglik Baffin odkrywa Zatokę nazwaną jego imieniem.

 

1615-6 r. - Holendrzy Willem Cornelisz Schouten and Isaac Le Maire jako pierwsi opływają na żaglowcu „Eendracht” Przylądek Horn. Odkrywają Wyspę Stanów, której cieśniną oddzielającą ją od Ziemi Ognistej nazwano Ceieśniną Le Maire’a. Podczas podróży odkryto Wyspy Samoa.

 

1621 r. - Pierwsi emigranci europejscy – purytani angielscy - na statku „Mayflower” przepływają Atlantyk i osiedlają się na stałe w Ameryce Północnej (Plymouth, Nowa Anglia).

 

1642-3 r. - Holender Abel Tasman na statku „Heemskerck” opływa Australię i odkrywa Tasmanię i Nową Zelandię. Rok później bada Australię na statku "Limmen".

 

1643 r. – Viviani zbudował barometr.

 

1648 r. – Kozak Siemion Dieżniew w wyprawie na foki przepinał od północy Cieśninę Beringa.

 

II poł. XVII w. Pojawiają się sztaksle.

 

1672-73 r. Akademia francuska stwierdziła, na podstawie obserwacji zegara wahadłowego, że siła ciężkości na równiku jest mniejsza niż w Paryżu. W oparciu o to stwierdzono, że Ziemia jest elipsoidą.

 

1679 r. - Akademia Paryska wydała opracowanie i tablice wszystkich znanych ówcześnie punktów geograficznych, za pomocą których można było wyznaczyć współrzędne geograficzne metodą ściśle astronomiczną.

 

1679–1691 r., 1703–1707 r., 1708–1711 r. - William Dampier jako pierwszy opłynął trzykrotnie świat.

 

1705 r. Zastosowany zostaje ster ze szturmwałem zamiast przekładniowego.

 

1725-30 r. - Pierwsza wyprawa rosyjska na statku „Św. Gabriel” Belga Vitusa Beringa do cieśniny nazwanej jego imieniem.

 

1731 r. – Hadley konstruuje oktant – przyrząd za pomocą którego można było szybciej i dokładniej zmierzyć szerokość geograficzną.

 

1740-1 r. - Druga wyprawa Beringa na Alaskę (podczas której umiera) na statku „Św. Piotr”.

 

1740-4 r. - Brytyjczyk George Anson opływa Ziemię na „Centurionie“.

 

1761 r. – J. Harrison skonstruował chronometr morski, który umożliwiał (oprócz metody ściśle astronomicznej) na określenie długości geograficznej poprzez porównanie różnicy czasu pomiędzy południkiem „0” a południkiem przechodzących przez miejsce pomiaru.

 

1764-6 r. - Brytyjczyk John Bayron przepłynął dookoła świata na statku „Dolphin”.

 

1766-8 r. - Brytyjczycy Samuel Wallis i Samuel Carteret na statkach „Dolphin” i „Swallow” opływają Glob. Podczas podróży Wallis odkrywa Tahiti.

 

1766-9 r. - Louis Antoine de Bougainville dowodził francuską ekspedycją, która na statkach „La Boudeuse” i L’Etoile” dokonała wielu odkryć geograficznych i naukowych oraz opłynęła Świat.

 

1768-72 r. - James Cook opływa na bryt. węglowcu „Endeavour” Świat podczas swej pierwszej wyprawy odkrywczej po południowym Pacyfiku. Jako pierwszy opływa Nową Zelandię. Bada południowo-wschodnie wybrzeża Australii oraz Cieśninę Torresa.

 

1773-5 r. - James Cook na statkach „Resolution” i „Adventure” wyrusza w poszukiwaniu lądu południowego - jako pierwszy płynie za południowe koło podbiegunowe docierając do 71 szer. geogr. pd. i jako pierwszy opływa kulę ziemską z zachodu na wschód. Podczas podróży odkrywa Nową Kaledonię, Georgię Południową i Sandwich Południowy; poznaje zasięg Australii udowadniając, że nie jest ona częścią wielkiego południowego kontynentu sięgającego za koło podbiegunowe.

 

1776- 1780 r. - James Cook na statku „Discovery” i ”Resolution” wyrusza w podróż w celu odkrycia Przejścia Północno-Zachodniego z Pacyfiku na Atlantyk. Odkrywa Wyspy Cooka oraz Wyspy Hawajskie (znane Hiszpanom). Dociera przez Cieśninę Beringa do 71 szer. geogr. pn. Ginie na Hawajach podczas potyczki z tubylcami w 1779 r.

 

1785-8 r. - Francuska odkrywcza wprawa wokółziemska na statkach „L’Astrolabe” i „La Boussole” pod dowództwem Jean’a François La Pérouse kończy się rozbiciem statków i śmiercią wszystkich jej członków u wybrzeży melanezyjskiej wyspy Vanikoro.

 

1787-90 r. - Wyprawa brygu „Bounty” pod dowództwem Wiliama Bligha po sadzonki drzewa chlebowego z Tahiti (które miały być zasadzone w Indiach Zachodnich) zakończona buntem załogi pod dowództwem Fletchera Christiana, wysadzeniem kapitana z kilkoma marynarzami na szalupę i osiedleniem się buntowników z 18 Tahitankami na wyspie Pitcarin na płd. Pacyfiku. Szalupa pod dowództwem Bligha dokonała niezwykłego wyczynu przepływając z wysp Fidżi na wyspę Timor w ciągu 34 dni przez nieznane żeglarzom morza (m. in. przez Cieśninę Torresa).

 

1791-5 r. - Anglik George Vancouver opływa świat na statku HMS „Discovery” podczas podróży odkrywczej Północnego Pacyfiku.

 

XVIII w. W Anglii budowane są pierwsze żelazne barki.

 

1800-4 r. - Francuska wyprawa pod dowództwem Nicolasa Baudina na statkach "Naturaliste", "Le Géographe" przeprowadza eksplorację brzegów Australii oraz badania jej fauny i flory; opływa świat.

 

1803-6 r. - Rosyjska wyprawa pod dowództwem Adama Johanna von Krusensterna na statkach „Nadieżda” i „Newa” opływa Ziemię ze wschodu na zachód, bada Morze Ochockie i Wyspę Sachalin.

 

1807 r. - Fulton wybudował pierwszy statek parowy "Clermont" z kołem łopatkowym.

 

1809 r. – William Scoresby łowca wielorybów płynąc wzdłuż brzegów Grenlandii dociera do 8130 szer. geogr. pn.

 

1815-8 r. - Rosyjska wyprawa na statku „Ruryk” pod dowództwem Otto von Kotzebue okrąża Ziemię wypływając z Kronsztadu przez Półwysep Horn, przepływa tam i z powrotem Cieśninę Beringa, docierając na koniec do Petersburga.

 

1817-20 r. - Francuska wyprawa naukowa pod dowództwem Louisa de Freycinet opływa świat z zachodu na wschód na statku „L’Uranie”.

 

1818 r. – wyruszyła Brytyjska wyprawa pod dowództwem Johna Rossa na statkach „Isabela” i „Alexander” w poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego. Badacze docierają do Cieśniny Lancaster.

 

1819- - Fabian Bellingshausen poprowadził rosyjską wyprawę do bieguna południowego; odkrył Wyspę Piotra I i Ziemię Aleksandra I (cześć Antarktydy).

 

1819 r. Łowca fok, Anglik William Smith odkrywa Szetlandy Południowe.

 

1819-20 r. - William Edward Parry poprowadził ekspedycję na statkach „Hecla” i „Griper” w poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego docierając aż do Wyspy Melville’a.

 

1819 r. - Fabian Bellingshausen poprowadził rosyjską wyprawę do bieguna południowego; odkrył Wyspę Piotra I i Ziemię Aleksandra I (cześć Antarktydy).

 

1819 r. - Łowca fok, Anglik William Smith odkrywa Szetlandy Południowe.

 

1820 r. – Łowca fok, Anglik Powell odkrywa Orkady Południowe.

 

1821-3 r. - Parry na „Hecli” i „Fury” bada zatokę Hudsona, przepływa Cieśninę Hecla i Fury.

 

1822-5 r. - Louis I. Duperrey i Dumont D’Urville na statku „Coquille” (kilka lat później przemianowany na „L’Astrolabe”) w wyprawie badawczej opływają świat.

 

1823 r. – Łowca fok, Anglik Weddell odkrywa morze nazwane jego imieniem.

 

1824-5 r. - Parry na „Hecli” bada Cieśninę Lancaster i Zatokę Boothia.

 

1825 r. - Rosjanie Bellingshausen i Łazariew odkrywają Antarktydę na statkach „Mirnyj” i „Wostok”.

 

1826-9 r. - Rosyjska wyprawa badawcza pod dowództwem Fiodora Piotrowicza Litke na statkach „Senjawin” i „Möller” eksploruje Pacyfik i okrąża świat.

 

1826-9 r. - Wyprawa badawcza Dumont D’Urville na statku „L’Astrolabe” opływa Ziemię i odkrywa szczątki ekspedycji La Pérouse’a na wyspie Vanikoro.

 

1827 r. - Parry na „Hecli” udaje się na Spitsbergen i stamtąd saniami i łodziami próbuje zdobyć biegun północny docierając do 82°45’ szerokości północnej.

 

1829-33 r. - Angielska wyprawa Johna Rossa w poszukiwaniu przejścia Północno-Zachodniego. Po zmiażdżeniu statku po pięciu latach dotarli do Cieśniny Lancaster gdzie uratował ich obcy statek. Podczas wyprawy w 1831 r. – bratanek dowódcy, James Clark Ross odkrywa północny biegun magnetyczny, odkryty został również półwysep Boothia.

 

1831-6 r. - Brytyjska wokółziemska wyprawa badawcza pod dowództwem Roberta Fitzroy’a na statku „Beagle”, w której brał udział przyrodnik Charles Darwin.

 

1837-12 r. - Dumont D’Urville bada okolice południową część Oceanu Spokojnego. Odkrywa kilka wysp w tym: Ziemię Adeli i Ziemię Ludwika Filipa później łącznie nazwane (Ziemią Wilkesa).

 

1838 r. - Wybudowany zostaje "Archimedes" - pierwszy statek z napędem śrubowym.

 

1840 r. - Charles Wilkes w amerykańskiej wokółziemskiej wyprawie (1838-42) na statkach: "Vincennes", oraz "Peacock", "Relief", "Porpoise", "Sea Gulf" i "Flying Fish" nadaje nazwę Antarktyce. Odkrywa Ziemię Wilkesa.

 

1840-43 r. Brytyjska wyprawa pod dowództwem Jamesa Rossa na statkach „Erebus” i „Terror” dociera do 7810 szer. geogr. pd.; odkrywa Ziemię Victorii, Morze Rossa i Barierę Lodową Rossa.

 

1845-8 r. - Brytyjska Wyprawa Odkrywcza Przejścia Płn. – Zach. pod dowództwem John’a Franklina na statkach „Erebus” i „Terror”. Ekspedycja przez cieśninę Lancaster dotarła dotarła do Wyspy Księcia Walii gdzie statki unieruchomił opak lodowy. Podczas podróży na stały ląd do rzeki Coppermine wszyscy jej uczestnicy zginęli (129 osób).

 

1850-4 r. - Robert McClure na statku „Investigator” dopływa od zachodu do Cieśniny Melville’a udowadniając, że istnieje Przejście Północno-Zachodnie.

 

1853-55 r. – Kane w wyprawie w kierunku bieguna północnego wzdłuż zachodnich brzegów Grenlandii dociera do 8035 szer. geogr. pn.

 

1857-60 r. – Pierwsza wyprawa oceanograficzna zorganizowana przez Austro-Węgry na statku „Novara”.

 

1860-61 r. – Hayes w wyprawie w kierunku bieguna północnego wzdłuż zachodnich brzegów Grenlandii dociera do 8135 szer. geogr. pn.

 

1869 r. - Otwarty zostaje Kanał Sueski.

 

1871 r. – Hall w wyprawie w kierunku bieguna północnego wzdłuż zachodnich brzegów Grenlandii dociera do 8226 szer. geogr. pn.

 

1871 r. – Austriacka wyprawa pod dowództwem Juliusa Payera i Karla Weyprechta na statku „Tagetthoff” odkrywa Ziemię Franciszka Józefa.

 

1872-76 r. – Angielska wyprawa oceanograficzna pod dowództwem George’a Naresa i Charlesa Wyville Thomasa na statku „Challanger”. Jej wynikiem było stworzenie pierwszego dokładniejszego obrazu ukształtowania dna oceanów.

 

1875-76 r. – Nares w wyprawie w kierunku bieguna północnego wzdłuż zachodnich brzegów Grenlandii dociera do 8230 szer. geogr. pn.

 

1875-76 r. – Markham w wyprawie w kierunku bieguna północnego wzdłuż zachodnich brzegów Grenlandii dociera do 8326 szer. geogr. pn.

 

1878-80 r. - Szwedzki badacz Nils Adolf Erik Nordenskjöld na statku wielorybniczym „Vega” opłynął jako pierwszy kontynent euro-azjatycki i jako pierwszy przepłynął Przejściem Północno-Wschodnim.

 

1879 – 1882 r. – Amerykanin Washington De Long przepływa Cieśninę Beringa i odkrywa Wyspy De Longa. Po 21 miesiącach uwiezienia w lodach statek „Jeannette” tonie a załoga ratuje się na trzech łodziach i dwie łodzie docierają do ujścia Leny. W wyniku głodu i mrozu większość członków wyprawy zginęła.

 

1881 – 83 r. – Ekspedycja amerykańska pod dowództwem A.W. Greely’ego dociera wzdłuż zachodnich brzegów Grenlandii do 8330 szer. geogr. pn. 18 uczestników umiera z głodu i wyczerpania pozostałych 7 członków wyprawy ratuje okręt ratunkowy.

 

1888 r. - Fridtrof Nansen przeszedł wraz z 5 towarzyszami Grenlandię ze wschodu na zachód.

 

1893-94 r. – Wyprawa Norwega C.A. Larsendociera do Ziemi Ludwika Filipa, Ziemi Oskara II i Ziemi Foyn.

 

1893-96 r. Fridtrof Nansen na szkunerze „Fram” udowadnia, że Arktyka nie jest kontynentem. Podczas wyprawy, gdy „Fram” w 1895 r. został uwięziony w lodach na północny wschód od Spitzbergenu, Nansen wraz z Frederikiem Johansenem próbują zdobyć północny biegun wyprawiając się w podróż z saniami i kajakami. Zablokowani przez lody osiągają 8613 szer. geogr. pn., w drodze powrotnej zimują na Ziemi Franciszka Józefa i wiosną docierają do angielskiego obozu na Wyspie Northbrook w 1896 r. Stamtąd wracają do Norwegii, a w które po nich także „Fram”.

 

1895 r. - Otwarty zostaje Kanał Kiloński.

 

1895 r. – Norweg Carsten Borchgrevink jako pierwszy staje na kontynencie Antarktyki podczas wyprawy wielorybniczej na statku „Antarctic”.

 

1897 r. – Szwed Salomon Andrée wraz z dwoma towarzyszami wyrusza w podróż balonem „Orłem” na biegun północny. Balon ze względu na zbytnie obciążenie opadł i uczestnicy wyprawy zmuszeni byli do podróży saniami do Ziemi Franciszka Józefa, gdzie na wyspie Vitö wszyscy zmarli z zimna i wyczerpania.

 

1897-9 r. - Pierwsze zimowanie na Antarktydzie (w 1898 r.) wyprawy na parowcu „Belgica” pod dowództwem Adriena de Gerlache de Gomery.

 

1898-99 r. Angielska wyprawa badawcza pod dowództwem Carstena Borchgrevinka na statku „Southern Cross” zimuje na Antarktydzie (w1899 r.) na przylądku Adare i ustala położenia bieguna magnetycznego.

 

1899 r. – Ludwik Sabaudzki na statku „Stella Polare” dociera w drodze do bieguna północnego do 8633 szer. geogr. pn.

 

1901-02 r. – Niemiecka antarktyczna wyprawa pod kierunkiem Drygalskiego odkrywa Ziemię Wilhelma II.

 

1901-4 r. - Robert Falcon Scott poprowadził brytyjską wyprawę na Antarktydę. Ekspedycja popłynęła na statku „Discovery”; dowódca wraz z Ernestem Shackeltonem i Edwardem Wiksonem dotarł do 82°16’ szerokości geograficznej południowej.

 

1902-03 r. – Szwedzka antarktyczna wyprawa pod dowództwem Otto Nordenskjolda na statku „Antarctic”. Cześć lądowa wyprawy musiała drugi rok zimować ze względu na zatonięcie statku próbującego do nich dotrzeć. Załoga ze statku dotarła do Wyspy Św. Pawła i została uratowana, podobnie jak ludzie z wyprawy lądowej przez argentyński statek ratowniczy.

 

1902 r. – Angielska wyprawa pod dowództwem Roberta Scotta na statku „Discovery” odkrywa Ziemię Króla Edwarda VII, Górę Markhama, zimuje na lądzie Antarktyki, dociera do 8217szer. geogr. pd.

 

1903 r. - Francuska wyprawa pod dowództwem Charcota zimuje w lodach przy Wyspie Wedella.

 

1903 r. - Szkocka wyprawa pod dowództwem Bruce’a odkrywa Ziemię Coatsów.

 

1903-6 r. - Norweg Roald Amundsen na 21 metrowym slupie „Gjøa” z 6 członkami załogi pierwszy przepływa Przejściem Północno-Zachodnim (ze wschodu na zachód).

 

1907-9 r. - Brytyjska wyprawa pod dowództwem Ernesta Shackeltona na statku „Nimrod” dociera do 88°23’ szer. geogr. pd.

 

1908 r. - Amerykanin Robert Peary twierdzi (co poddawane jest obecnie w wątpliwość) że zdobył Biegun Północny w 1909 r. Wyprawa wyruszyła na statku „Roosevelt”, zimowała na Wyspie Ellesmere’a, skąd wyruszyła w składzie 26 osób na sanach ciągniętych przez 133 psy. Do bieguna dociera grupa 6 osobowa.

 

1908-10 r. Francuska wyprawa pod dowództwem Charcota odkrywa antarktyczne wyspy nazwane jego imieniem.

 

1911 r. - Na "Selandii" zastosowano po raz pierwszy jako napędu silnik spalinowy.

 

1910-12 r. - Norweska wyprawa pod dowództwem Roalda Amundsena na statku „Fram” na Antarktydę. Amundsen wraz z czterema towarzyszami zdobywają w 1911 biegun południowy.

 

1911 r. - Wybudowany zostaje pierwszy motorowiec - "Selandia".

 

1910-13 r. - 24 osobowa Brytyjska wyprawa badawczo-odkrywcza na statku „Terra Nova”. Jej dowódca, Rober Falcon Scott, po zdobyciu bieguna południowego (41 dni po Amuldsenie) zamarza wraz z czterema towarzyszami w drodze powrotnej.

 

1914 r. - Otwarcie Kanału Panamskiego.

 

1914-17 r. - Imperialna Transantarktyczna Ekspedycja pod dowództwem Shackletona. Wyprawa wyrusza na dwóch statkach "Endurance" i "Aurora" w celu przejścia od jednego do drugiego brzegu przez biegun południowy Antarktydy. Zakończona niepowodzeniem z powodu uwięzienia "Endurance" w lodach Morza Weddella. Po niezwykłych przygodach na krach i podróżach na szalupach, całej załodze udaje się uciec z Antarktydy.

 

1918-21 r. - Amundsen na statku „Maud” przepływa Przejście Północno-Wschodnie.

 

1926 r. - Amerykanin Ryszard Byrd z towarzyszem Bennettem dociera do Bieguna Północnego na samolocie „Josephina Ford”.

 

1926 r. - Amundsen wraz z Nobile na sterowcu ”Norge” dociera do bieguna północnego.

1928-29 - Amerykańska wyprawa antarktyczna pod dowództwem Ryszarda Byrda na trzech statkach. Podczas wyprawy Byrd samolotem dociera do bieguna. Badacze rozstrzygnęli, że Antarktyda jest kontynentem.

 

1929-31 r. – Norweska ekspedycja na Antarktydę na statku „Norwegia” odkrywa Ziemię Królowej Maud, Ziemię Marty i Wybrzeże Księżniczki Ragnhildy.

 

1932 r. - Radziecki lodołamacz „Sibiriakow” pod dowództwem komandora Władimira Woronicowa przepływa jako pierwszy Przejście Północno-Wschodnie z Archangielska do Cieśniny Beringa.

 

1947 r. - Norweg Thor Heyerdahl i pięciu jego towarzyszy wyrusza z Peru na tratwie „Kon-Tiki” z drzew balsa i z jednym masztem rejowym i po 101 dniach dociera do archipelagu Tuamotu na Oceanie Spokojnym. Rejs miał na celu udowodnienie że była możliwa kolonizacja Pacyfiku przez dawnych Peruwiańczyków.

 

1951 r. - Wybudowany zostaje pierwszy statek z turbiną gazową - "Auris".

 

1952 r. - Alan Bombard na pontonie „L’Heretique” przepływa samotnie Atlantyk żywiąc się złowionymi rybami, planktonem, pijąc deszczówkę i niewielkie ilości wody morskiej przez 65 dni podróży.

 

1954 r. - Na "Nautyliusie" po raz pierwszy zastosowano reaktor jądrowy.

 

1958 r. - USS „Nautilius” amerykański okręt podwodny dopływa pod lodami do bieguna północnego.

 

1969 r. - Thor Heyerdhal próbuje przepłynąć Atlantyk na „Ra I” łodzi z cibory papirusowej dla udowodnienia możliwości pradawnych kontaktów pomiędzy Ameryką a Afryką. Sztuka ta udaje mu się dopiero w 1970 r. na „Ra II”.

 

1960 r. - USS „Triton” opływa pod wodą kulę ziemską pod dowództwem Edwarda Beach’a.

 

1975 r. - Radziecki lodołamacz „Arktika” dopływa do bieguna północnego.